शरयू नदी: विष्णूचे प्रेमाश्रु:मराठी हिंदी
अगस्तै नमः।कृन्वंतो विश्वम् आर्यम्।।
शरयू नदी: विष्णूचे प्रेमाश्रु
$@π√∆¥ °#
drsanjayhonkalse@gmail.com
drsanjayhonkalse.blogspot.com
http://shivanjay-moviereview.blogspot.com/2021/06/blog-post_24.html
ज्येष्ठ शुक्ल पूर्णिमा ....
आज जेष्ठ पौर्णिमेस शरयू पृथ्वीवर अवतरली.जशी नर्मदा शिव घामातून प्रगटली,जशी गंगा शिवजटेद्वारा प्रकटली तशीच शरयू विष्णूच्या अश्रू रुपात ब्रह्मजीने कैलास वर मानसरोवरआत उतरवली.
या पृथ्वीच्या अवतार दिनानिमित्त श्री सरयू महाराणी जी यांना शिवंजय संजय यांचे अनेक कोटी नमनाभिनंदन.
शिवंजय संजय यांचे मते सारयु हि वेदिक कालीन नदी असून ऋग्वेदात तिचा उल्लेख आढळतो.विश्वाच्या निर्मितीसाठी, वशिष्ठांचे वडील ब्रह्माजींनी भगवान विष्णूचे ध्यान केले आणि तपश्चर्या केली. तपस्यामुळे प्रसन्न झाले, भगवान विष्णू ब्रह्मासमोर प्रकट झाले आणि त्यांच्या डोळ्यांतून प्रेमाचे अश्रू पडू लागले. ..... ब्रह्मजींनी घेतले विष्णूजींच्या प्रेमळ अश्रूंनी त्यांच्या कमांडलु मध्ये ... आणि मनाच्या सरोवरात म्हणजेच मानसरोवरची स्थापना केली ....... ही प्रेमाश्रु आहे ..... नंतर सरयू जी रूपात दिसली… .. भारत भूमीच्या उत्तराखंड राज्यातील सर्मुल (बागेश्वर) मध्ये ती प्रगत होते…… ..🙏🙏🙏🙏🙏🙏
कोटि कल्प काशी बसे
मथुरा कल्प निवास
एक निमिष सरयू बसे
तुले न तुलसी दास ......
अर्थात
कोटि कल्प काशी येथे स्थायिक झाले
मथुरा कल्प निवास
एक लुकलुकणारा सरयू स्थायिक झाला
तुळशी दास नाही ......
जन्मभूमि मम पुरी सुहावनि...
उत्तर दिसि बह सरजू पावनि .....
जा मज्जन ते बिनहिं प्रयासा.....
मम समीप नर पावहिं बासा .....
अर्थात
जन्मभूमी मम पुरी सुखकारक ...
उत्तरः सिरजू पवनी .....
जा मज ते बिनहिं प्रयत्न .....
मामा पाविम बासा जवळ मामा .....
जय माँ सरयू राणी
🙏🌹🙏🌹🙏
सरयू नदी (इतर नावे घाघरा, सरजू, शारदा) उत्तर भारताच्या गंगेच्या मैदानावरुन हिमालयातून उद्भवतात आणि जोबल्या आणि छपराच्या दरम्यान गंगेला जोडतात
शरायुचमुळ-ठिकाण कुमाण प्रदेश, उत्तराखंड, भारत मुखगंगा नदी - उंची ० मी. (० फूट) मुख्य उपनद्या - वामनगीरपती असून शरयू उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, बिहार मेन सिटी आझमगड, बहराईच, सीतापूर, गोंडा, फैजाबाद, अयोध्या, तांडा, राजेसुल्तानपुर, दोहरीघाट, बलिया, आरा, छपराची लांबी 5050० किमी. (२१7 मैल)
त्याच्या वरच्या भागात जिथे काली नदी म्हणून ओळखले जाते, तेथे भारत (उत्तराखंड राज्य) आणि नेपाळ यांच्यात काही अंतर आहे.
बहराईच, सीतापूर, गोंडा, फैजाबाद, अयोध्या, तांडा, राजेसुल्तानपूर, दोहरीघाट, बलिया इत्यादी शहरे या नदीच्या काठावर वसली आहेत.
सरयू नदीची मुख्य उपनदी राप्ती आहे, जी उत्तर प्रदेशातील देवरिया जिल्ह्यातील बरहज नावाच्या ठिकाणी जोडली जाते. या भागातील मुख्य शहर, गोरखपूर, या राप्ती नदीच्या काठावर वसलेले आहे आणि राप्ती व्यवस्थेच्या इतर नद्याआमी, जाह्नवी इत्यादी आहेत ज्यांचे पाणी सरयूमध्ये जाते
ही वैदिक काळाची नदी असून तिचा उल्लेख ऋग्वेदात सापडतो. या संदर्भात असा युक्तिवाद केला जातो की ऋग्वेदात इंद्रने (आर.व्ही ..4.१3.१8) दोन आर्यांच्या हत्येची कहाणी केली आहे, ज्या नदीवर या घटनेचे वर्णन केले गेले आहे ती नदी होय. त्याच्या उपनदी राप्तीचे वर्णन नदीचा उल्लेख 'एरिकावती' या नावाने देखील केला जातो.
रामायणातील कथेत, सरायु दशार्थाची राजधानी आणि रामाचे जन्मस्थान मानल्या जाणार्या अयोध्यामधून वाहते. वाल्मिकी रामायणातील अनेक भागांमध्ये या नदीचा उल्लेख आहे. उदाहरणार्थ,राम महर्षी विश्वामित्रसमवेत शिक्षणासाठी जात असतांना रामने अयोध्याहून त्याच नदीने गंगेच्या संगमापर्यंत बोटीने प्रवास केल्याचे वर्णन रामायणच्या बाल कांडमध्ये आढळते. या नदीचा उल्लेख. नंतरच्या काळात रामचरित मानसात या नदीची तुळशीदास प्रशंसा केली आहे.
बौद्ध ग्रंथांमध्ये याला सर्भा या नावाने ओळखले जाते. कनिंघॅमने त्याच्या एका नकाशावर मेगास्थेनिसद्वारे वर्णन केलेल्या सोलोमॅटिस नदी म्हणून चिन्हांकित केले आहे आणि बहुतेक विद्वानांनी ते टॉलेमीने वर्णन केलेले सरोबिज नदी म्हटले आहे.
उत्तराखंडमधील टनकपूरजवळ सरयू नदीवर धरण बांधून शारदा कालवा काढला गेला आहे. ही भारतातील सर्वात मोठी कालवा प्रणाली आहे. इतर बर्याच ठिकाणी, शिपदा सहाय्यक म्हणून ओळखल्या जाणा .्या फीडर पंपांद्वारे कालवे घेण्यात आले आहेत. डोहरी घाट, बिलथारा रोड आणि राजेसुल्तानपूर या ठिकाणाहून अशा उपनद्या कालव्या काढल्या गेल्या आहेत.
सरयुत श्रीरामाने जल समाधी घेतल्याने शिवाने शरयूस शाप दिला की तुझ्यात स्नान केल्याने व तुझे जल पूजेत वारले जाणार नाही ,वाप्रणाऱ्यास पाप लागेल पण रामाने मझ्यात जल समाधी घेतली यांत माझा काय दोष म्हणून माफी मागितल्यावर स्नानदोष शाप पाप मुक्तीदिली गेली पण तुझे जल पूजेत वापरले जाणारे नाही म्हणून सांगितले
अशी ही माता शरयू गंगा व नर्मदे इतकीच पवित्र पण कमी प्रसिद्ध अशी नदी आहे
इदं न मम।
:$@π√∆¥ #
🙏
अगस्तै नमः।कृन्वंतो विश्वम् आर्यम्।।
शरयू नदी: विष्णु के प्रेमाश्रू
$@π√∆¥ #
drsanjayhonkalse@gmail.com
drsanjayhonkalse.blogspot.com
ज्येष्ठ शुक्ल पूर्णिमा....
आज जेष्ठ पूर्णिमा को शरयू म्अहिराणीपृथ्वी पर अवतरित हुए।जैसे शिव पसीने से नर्मदाजी प्रकट हुए, जैसे शिव जटा के माध्यम से गंगा प्रकट हुईं, ब्रह्माजी शरयु विष्णु के आँसुओं के रूप में कैलास पर मानसरोवर में अवतरित हुए।
श्री सरयू महारानी जी को इस पृथ्वी अवतरण दिवस के अवसर पर शिवंजय संजय की ओर से बहुत-बहुत बधाई।
शिवंजय संजय के अनुसार, सरयू एक वैदिक नदी है और ऋग्वेद में इसका उल्लेख है। ब्रह्मांड के निर्माण के लिए, वशिष्ठ के पिता ब्रह्माजी ने भगवान विष्णु का ध्यान किया और तपस्या की। तपस्या से प्रसन्न होकर भगवान विष्णु ब्रह्मा के सामने प्रकट हुए और उनकी आंखों से प्रेम के आंसू गिरने लगे। .... ब्रह्माजी ने विष्णुजी के प्रेममय आंसुओं को अपने कमंडल में ले लिया ... और मानसरोवर को मन की सरोवर में स्थापित किया .... यह प्रेम का आंसू है .... फिर सरयू के रूप में प्रकट हुए ... .. भारत की भूमि में उत्तराखंड राज्य में वह सरमूल (बागेश्वर) में उन्नत थी …… ..🙏🙏🙏🙏🙏
कोटि कल्पा काशी में बसे
मथुरा कल्प निवास
एक पल के लिए सरयू बैठ गया
तुले ना तुलसी दास ......
बेशक
जन्मभूमि मम पुरी सुहावनी...
उत्तर दी बह सरजू पावनी .....
बिना मशक्कत के मज्जन जाओ.....
मम समिप नर पावाहिन बसा .....
बेशक
जय माँ सरयू रानी
🙏🌹🙏🌹🙏
सरयू नदी (अन्य नाम घाघरा, सरजू, शारदा) हिमालय में उत्तर भारत के गंगा के मैदानों से निकलती है और जुबल्य और छत के बीच गंगा में मिलती है।
शरयुचमुल-स्थान कुमान क्षेत्र, उत्तराखंड, भारत मुखगंगा नदी - ऊँचाई 0 मी. (0 फीट) मुख्य सहायक नदियाँ - वामनगीरपति और शारू उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, बिहार मुख्य शहर आजमगढ़, बहराइच, सीतापुर, गोंडा, फैजाबाद, अयोध्या, टांडा, राजसुल्तानपुर, दोहरीघाट, बलिया, आरा, छत की लंबाई 505000 किमी। (217 मील)
इसके ऊपरी भाग में जहाँ इसे काली नदी के नाम से जाना जाता है, वहाँ भारत (उत्तराखंड राज्य) और नेपाल के बीच कुछ दूरी है।
बहराइच, सीतापुर, गोंडा, फैजाबाद, अयोध्या, टांडा, राजसुल्तानपुर, दोहरीघाट, बलिया आदि शहर इस नदी के तट पर स्थित हैं।
सरयू नदी की मुख्य सहायक नदी राप्ती है, जो उत्तर प्रदेश के देवरिया जिले में बरहज नामक स्थान पर मिलती है। इस क्षेत्र का मुख्य नगर गोरखपुर राप्ती नदी के तट पर स्थित है तथा राप्ती प्रणाली की अन्य नदियाँ जाह्नवी आदि हैं, जिनका जल सरयू में प्रवाहित होता है।
यह वैदिक काल की एक नदी है और इसका उल्लेख ऋग्वेद में मिलता है। इस सन्दर्भ में यह तर्क दिया जाता है कि ऋग्वेद में इंद्र (आर.वी..4.13.18) दो आर्यों की हत्या की कहानी कहता है, जिस नदी पर इस घटना का वर्णन किया गया है वह नदी है। इसकी सहायक राप्ती को 'एरिकावती' भी कहा जाता है।
रामायण की कहानी में, सरयू दशरथ की राजधानी और राम की जन्मभूमि अयोध्या से होकर बहती है। वाल्मीकि रामायण के कई भागों में इस नदी का उल्लेख मिलता है। उदाहरण के लिए, राम की कहानी अयोध्या से उसी नदी पर गंगा के संगम तक नाव से यात्रा करती है, जबकि राम महर्षि विश्वामित्र के साथ शिक्षा के लिए जा रहे थे, राम कांड के बाल कांड में पाए जाते हैं। इस नदी का उल्लेख कीजिए। तुलसीदास ने बाद के रामचरित मानस में इस नदी की प्रशंसा की है।
बौद्ध ग्रंथों में इसे सरभा के नाम से जाना जाता है। कनिंघम ने अपने एक नक्शे पर मेगस्थनीज द्वारा वर्णित सोलोमाटिस नदी को चिह्नित किया है, और अधिकांश विद्वानों ने इसे टॉलेमी द्वारा वर्णित सरोबिज नदी कहा है।
सारदा नहर का निर्माण उत्तराखंड में टनकपुर के पास सरयू नदी पर बांध बनाकर किया गया है। यह भारत की सबसे बड़ी नहर प्रणाली है। कई अन्य स्थानों पर, नहरों को फीडर पंपों द्वारा लिया गया है जिन्हें शिपाड़ा सहायक के नाम से जाना जाता है। ऐसी सहायक नदियों और नहरों का निर्माण दोहरी घाट, बिल्थरा रोड और राजेसुल्तानपुर से किया गया है।
सरयूत श्री राम द्वारा जल समाधि लेने के बाद शिव ने शर्यु को श्राप दिया कि आप में स्नान करने से और पूजा में आपका जल नहीं मरेगा, इसका उपयोग करने वाले को पाप लगेगा, लेकिन राम ने मुझमें जल समाधि ली और मेरी गलती के लिए क्षमा मांगी। स्नान दोष श्राप तो माफ हो गया लेकिन पूजा में आपके पानी का इस्तेमाल नहीं होता
ऐसी नदी है माता शरयू गंगा और नर्मदा जैसी पवित्र लेकिन कम प्रसिद्ध
इदं न मम।
$@π√@¥ #
Comments
Post a Comment